Να παραμείνουμε άνθρωποι και όχι μηχανές

Πρόσφατα σε μια τυχαία αναζήτηση για τις ταινίες που έχουν αφήσει ιστορία έπεσε στην αντίληψη μου  μια παλιά ταινία με τίτλο Μετρόπολις, με ένα περίεργο στόρι που όπως έψαξα διαδραματίζεται σε μια εποχή που δεν απέχει απο την σημερινή.

Η ιστορία εκτυλίσσεται χωρίς σαφή ένδειξη κάπου στο μέλλον. Το περιβάλλον είναι ψυχρό και βιομηχανικό.

Η υπερπληθυσμική Μετρόπολις χωρίζεται σε δύο κοινωνικές τάξεις που ζουν σε διαφορετικά επίπεδα της πόλης. Η ελίτ των αρχόντων και της αριστοκρατίας ζει στο ανώτερο επίπεδο, ενώ οι εργάτες, τα χέρια που φτιάχνουν την πόλη, ζουν στο κατώτερο επίπεδο, όπου βρίσκονται και οι μηχανές. Οι μηχανές είναι αυτές που καθορίζουν – και «καταβροχθίζουν» – τις ζωές των εργατών. Ο χρόνος, πάντοτε σχετικός, δείχνει να έχει σταματήσει για τους κατοίκους της «άνω» πόλης, ενώ για τους εργάτες αποτελείται μόνο από το ατελείωτο δεκάωρο της κάθε βάρδιας τους. Οι ολοκληρωτικές πολιτικές και οι οικονομικές δομές της κοινωνίας, καταγράφονται με ακρίβεια σε μια πόλη που γίνεται, τελικά, εφιαλτική.

Ο Γιόχαν Φρέντερσεν είναι ο Άρχοντας της Μετρόπολις. Δεν διευθύνει απλώς, αλλά εξουσιάζει την πόλη. Ο χαρακτήρας του κατά πολλούς είναι ένας συνδυασμός του (Σαιξπηρικού) Ριχάρδου Γ’ και του Αδόλφου Χίτλερ. Η ομοιότητα του με τον Χίτλερ αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι η ταινία δημιουργήθηκε στην προ-Χιτλερική Γερμανία.

Ταυτόχρονα, στην ταινία υπάρχουν αρκετοί βιβλικοί συμβολισμοί. Ο ίδιος ο Φρέντερσεν παραλληλίζεται με Αιγύπτιο φαραώ του οποίου οι σκλάβοι φτιάχνουν τις πυραμίδες. Σε ερώτηση του γιού του, γιατί φέρεται τόσο άσχημα στους εργάτες απάντα «είναι τα χέρια τους που χτίζουν τη Μετρόπολις».

Η γυναίκα – καταλύτης, ονομάζεται «Μαρία» και η πρώτη φορά που εμφανίζεται είναι στις κατακόμβες της πάλης, όπου περιβαλλόμενη από ξύλινους σταυρούς, «κηρύττει» στους εργάτες. Τους μιλάει για ένα παρόμοιο κατασκεύασμα με τη Μετρόπολις, τον Πύργο της Βαβέλ, ενώ ταυτόχρονα ο θεατής βλέπει τις συνθήκες εργασίας των εργατών που προσομοιάζουν με αυτές των στρατοπέδων συγκέντρωσης.

(Με πλάγια γράμματα περιγράφονται οι σκηνές που, σύμφωνα με τις τελευταίες ανακαλύψεις, θεωρούνται χαμένες).

Η Μετρόπολις, μια μεγάλη βιομηχανική πόλη του μέλλοντος βρίσκεται κάτω από την εξουσία του Γιόχαν Φρέντερσεν. Στην κατώτερη πόλη ζουν οι εργάτες που δεν έχουν ονόματα, αλλά νούμερα. Ανάμεσα στην ανώτερη πόλη των αριστοκρατών και την κατώτερη των εργατών, ζουν οι τεχνοκράτες, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την ομαλή λειτουργία των μηχανών που κρατούν την πόλη ζωντανή. Στην ανώτερη πόλη βρίσκονται οι «αιώνιοι κήποι» όπου τα παιδιά της κυρίαρχης τάξης διασκεδάζουν διαρκώς. Ένας από αυτούς είναι και ο Φρέντερ, γιος του Φρέντερσεν.

Η Μαρία, ένα κορίτσι της κατώτερης πόλης εισβάλει κρυφά στους «αιώνιους κήπους» μαζί με μια ομάδα από παιδιά εργατών, λέγοντας στους παρευρισκομένους πως «αυτά είναι αδέρφια σας». Η πράξη της αυτή συγκινεί τον Φρέντερ ο οποίος την αναζητεί, όταν εκείνη εκδιώχνεται από τους κήπους.

Ο Φρέντερ καταλήγει στα μηχανοστάσια της κατώτερης πόλης όπου γίνεται μάρτυρας ενός ατυχήματος που στοιχίζει τις ζωές αρκετών εργατών. Στα μάτια του Φρέντερ η γιγάντια μηχανή φαντάζει σαν το Μολώχ (Βασιλιάς), μια ειδωλολατρική θεότητα της ευρύτερης περιοχής της Παλαιστίνης της Παλαιάς Διαθήκης, στην οποία θυσίαζαν παιδιά ρίχνοντας τα στη φωτιά που έκαιγε στο στόμα της.

Στο γραφείο του πατέρα του ο Φρέντερ περιγράφει σ’ αυτόν τις απάνθρωπες συνθήκες των μηχανοστασίων, και συνειδητοποιεί την ψυχρή λογική με την οποία κυβερνάται η Μετρόπολις. Εμφανίζεται ο Γκρότ (Οτοΐ) – ο υπεύθυνος της «μηχανής καρδιάς» που παράγει την ενέργεια της πόλης – και δίνει στο Φρέντερσεν σχέδια που βρέθηκαν στις τσέπες των νεκρών από το ατύχημα εργατών. Κάποιες μυστικές δραστηριότητες λαμβάνουν χώρα στην κατώτερη πόλη. Έξαλλος ο Φρέντερσεν απολύει τον Γιόζαφατ το δεξί του χέρι, καθώς όφειλε να τον πληροφορήσει για τις ενέργειες αυτές. Ο Φρέντερ θλίβεται για την απόλυση και προσφέρεται να προσλάβει το Γιόζαφατ για λογαριασμό του. Ο πατέρας του αναθέτει στον «Ξερακιανό» έναν ακόλουθο, να παρακολουθεί το γιο του.

Ο Φρέντερ επιστρέφει στα μηχανοστάσια. Ένας εργάτης, με το νούμερο 11811, γνωστός και ως Γκεόργκυ, σωριάζεται από την κούραση της δουλειάς, θέλοντας να τον σώσει, ο Φρέντερ αποφασίζει να τον αντικαταστήσει μέχρι το τέλος της βάρδιας, και αλλάζουν μεταξύ τους ρούχα. Ο Φρέντερ στέλνει το Γκεόργκυ στο διαμέρισμα του Γιόζαφατ με οδηγίες να τον περιμένει εκεί. Στη διαδρομή ο Γκεόργκυ ενδίδει στους πειρασμούς της «άνω» πόλης. Καθώς βρίσκει χρήματα στις τσέπες των ρούχων του Φρέντερσεν αποφασίζει να επισκεφτεί την Γιοσιβάρα, το μπαράκι όπου η υψηλή κοινωνία της Μετρόπολις επιδίδεται σε ένα διαρκές όργιο απολαύσεων. Ο «Ξερακιανός» που ακολούθησε το αυτοκίνητο του Φρέντερ οδηγείται και αυτός εκεί μην ξέροντας ότι παρακολουθεί το Γκεόργκυ και όχι αυτόν που θα έπρεπε.

Στο μεταξύ ο Γιοχ Φρέντερσεν επισκέπτεται το Ρότβανγκ τον εφευρέτη. Στο σπίτι του Ρότβανγκ ανακαλύπτει ένα μνημείο αφιερωμένο στη Χελ, τη μοιραία γυναίκα ανάμεσα στο Ρότβανγκ και στο Φρέντερσεν. Η Χελ, ενώ υπήρξε ο μεγάλος έρωτας του Ρότβανγκ, παντρεύτηκε τελικά το Φρέντερσεν και πέθανε πάνω στη γέννηση του γιου τους Φρέντερ. Ο Ρότβανγκ μην μπορώντας να ξεπεράσει τον χαμό της, χλευάζει το Φρέντερσεν μπροστά στο μνημείο Θριαμβευτικά του παρουσιάζει την τελευταία του εφεύρεση. Μια μηχανική γυναίκα που προορίζεται να αναπληρώσει την Χελ. (Στη συντομευμένη και παραποιημένη έκδοση της ταινίας, ο Ρότβανγκ παρουσιάζει το ρομπότ στο Φρέντερσεν ως αντικατάσταση του ανθρώπου, των εργατών, αφού μπορεί να δουλεύει ακούραστα και αλάθητα). Χρειάζεται όμως 24 ακόμη ώρες για να ολοκληρώσει τη δουλειά του και η μηχανική γυναίκα να είναι πιστό αντίγραφο της Χελ. Ο Φρέντερσεν του εξηγεί το λόγο της επίσκεψης του και ζητάει από το Ρότβανγκ να αποκρυπτογραφήσει τα σχέδια των εργατών. Ο Φρέντερ την ίδια ώρα υποφέρει τα πάθη της ζωής των εργατών. Φαντάζεται το ρολόι στο γραφείο του πατέρα του να δείχνει μόνο το ωράριο δουλειάς των εργατών. Η αλλαγή της βάρδιας τον ανακουφίζει και οι υπόλοιποι «συνάδελφοι» του τον οδηγούν στις κατακόμβες της πόλης όπου γίνονται οι μυστικές συναντήσεις.

Ο Ρότβανγκ αποκρυπτογραφεί τα σχέδια που τους οδηγούν και αυτούς στις κατακόμβες. Παρακολουθούν τη συγκέντρωση των εργατών, οι οποίοι ακούν τη Μαρία, που τους διηγείται την ιστορία του Πύργου της Βαβέλ. «Καταστράφηκε από τους σκλάβους που τον έχτιζαν γιατί δεν υπήρχε κοινή γλώσσα ανάμεσα ανάμεσα σε αυτούς και τους αφέντες». Τελειώνει λέγοντας πως κάποιος διαμεσολαβητής θα εμφανιστεί και θα βελτιώσει τις ζωές τους. Ο Ρότβανγκ αναγνωρίζει τον Φρέντερ ανάμεσα στους εργάτες, αλλά το κρύβει από τον Φρέντερσεν. Ο Φρέντερ ερωτεύεται τη Μαρία, ενώ εκείνη τον αναγνωρίζει σαν τον μέλλοντα διαμεσολαβητή. Του προτείνει να συναντηθούν την επόμενη μέρα στον καθεδρικό ναό.

Ο Φρέντερσεν παραγγέλνει στο Ρότβανγκ να δώσει στο ρομπότ όχι τη μορφή της Χελ, αλλά της Μαρίας, ώστε στέλνοντας το στους εργάτες να διαλύσει τις συγκεντρώσεις. Ο Ρότβανγκ αρχικά αρνείται, γρήγορα αλλάζει γνώμη όταν συνειδητοποιεί πως με αυτό τον τρόπο μπορεί να βλάψει τον Φρέντερσεν περισσότερο ακόμη και από το να δημιουργήσει μια ψεύτικη Χελ. Κυνηγάει τη Μαρία στις κατακόμβες και αφού την απαγάγει, την οδηγεί στο εργαστήριο του για να δώοει στο ρομπότ την εμφάνιση της.

Τα στοιχεία τα βρήκα απο την wikipedia θα μου πείς ρε συ Γιάννη τι με νοιάζουν τα φανταστικά στοιχεία του Μετρόπολις και γενικά το τι συμβαίνει.

Νομίζω ότι η τέχνη με κάποιο ιδιαιτερό τρόπο επικοινωνεί με τον άνθρωπο και τον αφυπνίζει, πηγαίνει το μυαλό του ένα βήμα μπροστά, αρκεί βέβαια να είναι σε υγειή πλαίσια.

Ταινίες όπως ο κυνόδοντας που μπορεί να είναι σκληρές και λίγο αντισυστημικές μας δείχνουν πραγματικά σε τι πλαίσια κινούμαστε σαν κοινωνία.

Πιστεύω ακράδαντα ότι οδηγούμαστε στην εξόντωση της κοινωνική δομής, όχι μόνο θα υποταχθούμε παγκόσμια σε μια κυβέρνηση αλλά θα ζήσουμε όλοι κάτω απο έναν φανερό εξουσιαστή.

Η κρίση του χρηματοικονομικού συστήματος θα δημιουργήσει νέου είδους και τύπου κοινωνίες, που θα βασίζονται περισσότερο στα τεχνολογικά αγαθά παρά στις κοινωνικές διαπροσωπικές σχέσεις.

Κράτος δεν θα υπάρχει, παρά μόνο σε όσους έχουν την δυνατότητα να πληρώσουν για τις παροχές, δωρέαν νερό και ρεύμα δεν θα υπάρχουν, όπως γίνονται σε άλλες χώρες.

Οι μεγάλες πολυεθνικές θα γίνονται τα αφεντικά των κρατών και αυτό δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά πραγματικότητα που μπορεί ο καθένας νεοΈλληνας να μην την αντιλαμβάνεται αλλά πρέπει να καταλάβουμε πολύ απλά και λογικά ότι έχουμε την τύχη στα χέρια μας.

Όπως έκαναν οι πρόγονοι μας που έβαζαν μακριά το ατομικό τους συμφέρον, έτσι και εμείς το ίδιο πρέπει να κάνουμε

Το απλό να παραμείνουμε ΑΝΘΡΩΠΟΙ.

Κλείνω με μια Ελληνική  μπάντα της δεκαετίας 90 με το όνομα Bokomolech που αξίζει κανείς να την ψάξει διότι και η Ελλάδα έχει βγάλει αξιόλογες μπάντες εκτός απο τις Τρύπες , τα Ξύλινα Σπαθιά και Διάφανα Κρίνα.

Advertisements

One response to “Να παραμείνουμε άνθρωποι και όχι μηχανές

  1. Φίλε Γιάννη, ανέκαθεν η τέχνη είτε με τη μορφή της λογοτεχνίας είτε του κινηματογράφου είχε – αλλά και εξακολουθεί να έχει – μια προφητική εικόνα του μελλοντος. Το μέλλον δεν περιγράφεται ανθηρό σε καμία ιστορία επιστημονικής φαντασίας, αντιθέτως είναι πάντα σκοτεινό και ο κόσμος αν και φαίνεται τεχνολογικά εξελιγμένος είναι υπόδουλος του χρήματος και των πολυεθνικών εταιρειών. Από που να ξεκινήσω και που να τελειώσω, Blade Runner, The Crow, Dark City και πόσες ακόμα ταινίες περιγράφουν το δυσοίωνο μέλλον.
    Το τραγικά αστείο είναι πως στην δικη μας τωρινή πραγματικότητα φαίνεται πως είμαστε ένα βημα πριν από αυτη τη δυσοίωνη εκδοχή της ύπαρξής μας, και πως γενικά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μας έχουν φλομώσει με διάφορες φιλολογίες περί το τέλος του κόσμου, περι σωτήρων που έρχονται από τα άστρα, κ.α. Και αναρωτιέμαι… γιατί τελικά ο κόσμος δεν ξυπνάει; γιατί κοιμάται ακόμα; Ειδικά στην Ελλάδα που ζούμε ένα απίστευτο πολεμο πληροφορίας από την τηλεόραση σχετικά με την «κρίση» η οποία μας ήρθε ισως την πιο κατάλληλη στιγμή ώστε να πραγματοποιηθούν τα σχεδια των μεγάλων εταιρειών και των τραπεζών. Ίσως τα λέω πολύ επιγραμματικά, αλλά είμαι σίγουρος πως πολλοί θα καταλάβουν. Είμαστε πλέον παγιδευμένοι σε ενα κάκιστο πολιτικό συστημα που αναπαράγει τα ίδια αδιέξοδα κάθε φορά. Επίσης ένα οικονομικό σύστημα που δεν έχει ώς επίκεντρο τον άνθρωπο και την ουσιαστική πρόοδο δεν μας είναι αναγκαίο, αλλά εμείς το διατηρούμε ως «κόρη οφθαλμού» μην μας πάθει τίποτα. Έχουμε λοιπον παγιδευτεί χωρίς ομως να βλέπουμε το φως της εξοδου, ίσως γιατί πολυ απλά δεν έχουμε τα κατάλληλα μάτια για να το δούμε. Ανάμεσα σε πολλά που δεν έχουμε (πια) είναι η ανθρωπιά και η ικανότητα να αισθανόμαστε τα βαθύτερα συναισθήματα που αφορούν άμεσα και την ανθρώπινη ύπαρξη. Για να κλείσω το εκτενές σχόλιο μου, θα θυμίσω σε όσους έχουν δεί το Blade Runner πως ένα βασικό στοιχείο που έχουν οι άνθρωποι και δεν έχουν τα ανθρωποιειδή ρομπότ είναι η ικανότητα να νοιώθουν συμπόνοια…
    θα τα ξαναπούμε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s